Balans tussen Zelf en Samen

Zelf-sturing in een samen-leving?

  • Geschreven door Rianca Evers

Taal is cruciaal als je gaat veranderen. Naar mijn mening zou het zo zou moeten zijn dat de woorden die je gebruikt weerspiegelen wat je wil bereiken. Daarom ben ik geen fan van het woord zelfsturing, of zelforganisatie. In mijn beleving is dit een woord dat is ontsproten aan het managementdenken, waarbij het idee is dat “wij de medewerkers niet meer sturen, maar zij zichzelf sturen”. En daar geloof ik niet zo in, eerlijk gezegd.

En misschien nog wel belangrijker, ik geloof dat een te snelle beweging naar een horizontaal georganiseerde samenleving waarin de autonomie van het individu hoogtij viert niet wenselijk is. Het zorgt er namelijk voor dat we belangrijke verworven waarden kwijtraken, en ten prooi vallen aan individualisme en polarisatie. We zijn nu eenmaal als mensen niet gemaakt om zelf te sturen, we zijn niets zonder de ander. Anders gaan we van heerschappij van het systeem naar heerschappij van het individu. En met allemaal individu’tjes bouw je geen succesvolle organisatie, that’s for sure..

Ik weet dat veel mensen die zich bezig houden met zelfsturing dit inmiddels ook inzien, en aandacht besteden aan de verbondenheid aan het collectieve of evolutionaire doel. Samensturing wordt inmiddels ook door diverse Rijnlanders gezien als Rijnlandse manier van denken. Maar ik heb ook gemerkt dat alleen al het woord Samensturing zo’n andere gevoelswaarde geeft aan medewerkers en management, dat de kans op succesvolle verandering alleen daardoor al vergroot wordt.

Lees meer

Dat vinden wij niet raar, dat vinden wij alleen heel bijzonder

  • Geschreven door Rianca Evers

Over oordelen en verwondering in het veranderproces

Het is een regelrechte hit, de nieuwe Nederlandse comedyserie De luizenmoeder, over het wel en wee op een basisschool, waar kinderen zich nog het meest volwassen gedragen. En waar ouders en leerkrachten op zijn zachts gezegd wat wonderlijk acteren. Wat het vooral hilarisch maakt, is dat veel situaties -zei het wat uitvergroot- angstig dicht bij de werkelijkheid komen. En dan die legendarische uitspraak van juf Ank: “dat vinden wij niet raar, dat vinden wij gewoon heel bijzonder”.


We voelen met zijn allen wel dat dit “bijzonder” bol staat van de oordelen. We zeggen het niet hardop, maar we laten je wel even voelen dat dit niet is “hoe wij de dingen doen hier”. Helaas is dit in veel organisaties ook dagelijkse kost, zeker ook in veranderprocessen. “Het is al lastig genoeg, waarom doe jij gewoon niet wat de rest doet?” Raar hoor..


Gezamenlijkheid is iets anders gelijkheid


Het probleem in veel organisaties is dat we onze zekerheid halen uit het gegeven dat we op een bepaalde manier handelen en met elkaar omgaan. Het is daarom niet voor niets dat veranderprocessen vaak zo weerbarstig blijken. We willen de status quo handhaven, ook al weten we ergens wel dat het niet eeuwig zo kan blijven. We halen onze zekerheid uit gelijkheid: laten we zorgen dat we hetzelfde blijven doen of in ieder geval onze plek behouden.


Om te kunnen veranderen heb je een andere mindset nodig. Voor Samensturing gaat deze mindset over:
- Een gezamenlijk perspectief dat rechtstreeks is verbonden met je waarde als organisatie voor je (eind)doelgroep
- Het recht om binnen dat perspectief eigen wegen te bewandelen en rollen te vervullen die passen bij je unieke talenten, zolang je bij blijft dragen aan het gezamenlijk perspectief.


Gek genoeg zijn de mensen die vaak lastig of eigenwijs worden gevonden de mensen die dit allang als een vanzelfsprekendheid hebben omarmd. Jitske Kramer noemt ze de Harry’s, de vogels die onder aan de stok hangen in plaats van erbovenop te zitten als de rest, waardoor ze een heel ander perspectief zien. Wij vinden ze vaak lastig, Jitske stelt voor om -bij wijze van spreken- eens met zijn allen onderaan de tak te gaan hangen en je te verwonderen over het andere perspectief dat je dan krijgt.


Erger je niet, verwonder je slechts


Nog zo’n kreet waarin we worden opgeroepen om ons te verwonderen, maar er stiekem weer een oordeel in is geslopen. We snappen dat je je ergert, maar je kunt je beter verwonderen. Oftewel, geef het maar op, want het kost je alleen maar energie.


Maar dat is geen echte verwondering!


Echte verwondering gaat over het zien van ieders unieke perspectief en bijdrage aan de verandering. Echte verwondering gaat over de erkenning van de dwarsdenkers en de dwarsliggers als motor voor verandering. Echte verwondering gaat over het zien van een weg die in jouw beleving nog niet voorkwam. Omdat je je liet inspireren door mensen die je raar of bijzonder vond, of aan wie je je ergerde.

Inclusief veranderen


Hoe je dat toepast in een veranderproces? Een mooie start voor een dergelijk proces vind ik de quote van Marco de Witte, die ik afgelopen jaar oppikte: “Wat als het allemaal waar is?” We denken ons te verwonderen, te accepteren dat mensen anders zijn of dwars liggen. Maar als het allemaal WAAR is, krijgen die perspectieven ineens een andere lading. Want als we dan te maken krijgen met tegengestelde perspectieven die evenveel WAAR-de hebben, worden we gedwongen een nieuw gezamenlijk perspectief te creëren. Een perspectief dat vaak leidt tot de mooiste en wonderlijke veranderprocessen, is mijn ervaring :-) Al heb ik even zo vaak, als dwarsdenker, ervaren dat mijn perspectief bijzonder werd genoemd, raar werd gevonden, en daarmee niet de waarde kreeg die het verdiende.


Wij denken vaak in zwart-wit, in binnen en buiten de lijntjes, in wel of niet oké. Maar wat nu als er geen lijnen zijn en alle bewegingen integraal bij het veranderproces horen? Wat nu als feitelijk de enige zekerheid die je kunt creëren het gezamenlijk perspectief is? Let wel: geen perspectief waarvoor je draagvlak probeert te regelen, maar een echt gezamenlijk perspectief, dat je samen creëert? Ik heb het al eens de nieuwe hiërarchie genoemd: het gezamenlijk perspectief/collectief belang, gaat boven alle individuele belangen en posities, en biedt daarmee gelijk maximale ruimte aan mensen om hun eigen pad te volgen. Waarbij de enige voorwaarde is dat elke actie, groot of klein, bijdraagt aan het collectief belang.


Voor mij is het geen probleem als je het even niet meer ziet, als je met allerlei andere oplossingen komt, als je je positie wilt vestigen of juist die van iemand anders bevechten. De enige vraag die ik je steeds zal stellen is: hoe draagt wat jij wilt of doet bij aan ons gezamenlijk perspectief? Dat is een grondhouding die past bij een veranderproces naar Samensturing.

Log In or Registreer

Wachtwoord vergeten? / Gebruikersnaam vergeten?

Niets meer missen?

Schrijf je nu in voor onze Saminc Update (nieuwsbrief) en blijf op de hoogte van alle ontwikkelingen rondom Samensturing