Energietransitie is een grote ingewikkelde puzzel

 > Energietransitie is een grote ingewikkelde puzzel | Saminc

Energietransitie is een thema waarbij diverse disciplines een rol spelen. Wetgeving, gedrag, bestuurlijke inrichting en belangen. Aspecten die allemaal effect hebben op het wel of niet behalen van de klimaatdoelen, als je het op grotere schaal bekijkt. En tegelijkertijd aspecten die op lokaal niveau invloed hebben op blijven praten of het verschil maken door te beginnen.

Wetgeving loopt achter

Energiewetgeving is gebaseerd op het traditionele marktmodel van grote energiecentrales die energie produceren op basis van de vraag van (passieve) consumenten. De oplossing van het klimaatvraagstuk ligt in lokale opwek en kleine (gekoppelde) warmtenetten. Met alleen elektriciteit opwekken voor je eigen gebruik ben je er nog niet. De warmtevraag is namelijk groter dan het elektriciteitsverbruik. En als je de warmtevraag elektrisch wil oplossen (omdat we zeer binnenkort geen Gronings aardgas meer kunnen gebruiken), dan zullen er veel transformatorkastjes in een buurt komen. Energie uitwisselen in combinatie met opslag, zou een oplossing kunnen zijn om de lokale opwek en kleine warmtenetten te creëren. En dus de oplossing voor het klimaatvraagstuk rond energieverbruik. Ik noem de lokale opwek en warmtenetten ‘Het gebied als energiecentrale’ als je het technisch benadert. Of ‘Baas in eigen buurt’ als je het vanuit de gedragskant benadert.

De nieuwe realiteit verankeren in de wet

De lokale opwek en warmtenetten vragen om andere regelgeving zodat duidelijk is wie welke verantwoordelijkheid heeft. Hoe kan je de overtollige stroom verkopen? Hoe veranker je rechten en plichten? Bij wie kun je terecht als de stroom uitvalt of als de warmtevoorziening niet doet wat is beloofd? Nieuwe wetgeving is het verankeren van de nieuwe realiteit. Voor de liefhebbers: het gaat om de elektriciteitswet, de gaswet, de warmtewet, de wet windenergie op zee en de mijnbouwwet. Al deze wetten moeten worden aangepast of samengevoegd, als we de oplossing voor het klimaatvraagstuk willen verankeren in de wet. En dan heb ik het nog niet over de ruimtelijk impact van de energietransitie en daarmee de relatie met de omgevingswet. Op al deze gebieden zijn ze al bezig, maar laten we eens kijken wat we op lokaal niveau al kunnen doen.

Mijn visie: gewoon beginnen

Je kunt verschil maken door zelf de nieuwe realiteit te scheppen. Dit kun je niet alleen. Op lokaal niveau is veel mogelijk als je samenwerkt. Daarbij  is het belangrijk dat je groot droomt, en klein begint. Groot in de zin dat:

- er sprake is van een duidelijk aansprekend doel. Bijvoorbeeld we willen dat wijk x in 2025 van het aardgas af is,
- er ruimte is voor iedereen om mee te doen én dat iedereen meedoet op basis van gelijkwaardigheid. Er is geen hiërarchie. We kunnen immers niet zonder elkaar,
- duidelijk is welke onderliggende gemeenschappelijke waarden belangrijk zijn om dit doel te bereiken én deze waarden bij de afzonderlijke achterbannen te checken en ze vervolgens gezamenlijk vast te stellen. Dit is het piketpaaltje dat bepaalt welk spel je speelt en met welke regels.

Klein door:

- de sociale netwerken te verkennen,
- in een buurt en daar waar de energie in mensen zit te beginnen,
- te beginnen met daar waar voor de bewoners aanleiding is om te beginnen. Hierdoor investeer je in de sociale netwerken,
- tijd nemen om het proces te organiseren,
- elkaar goed te leren kennen.

Mijn aanpak: beginnen met een verhaal

Hoewel mijn visie uitgaat van aansluiten bij wat er al is, betekent dit niet dat je geen mogelijkheid hebt om de samenwerkingsprocessen te sturen. In tegendeel: wil je samenwerken in netwerken met effect, dan is het noodzakelijk om gestructureerd netwerken te organiseren. Als je het organiseren van een netwerk gestructureerd aanpakt, begin je met de volgende stappen:

- weet wie er mee doen (actoren),
- bepaal samen wat je met elkaar wil doen (ambities),
- stem af hoe je met elkaar samenwerkt,
- spreek af wat je met elkaar verbindt (identiteit).

Zelf ga ik ook uit van droom groot en begin klein bij het organiseren van netwerken rond het energievraagstuk. Hierbij maak ik het organiseren van een dergelijk netwerk herkenbaar door bij de betrokkenen aansluiting te zoeken hoe zij handelen als privépersoon. Voor de netwerken rond energietransitie gebruik ik de metafoor van een gezamenlijke reis. Vervolgens maak ik het klein door het persoonlijk te maken door mijn verhaal te vertellen van het organiseren van een duikvakantie. Tot slot gaan we dan met elkaar aan de slag om de eerstvolgende stap in de reis te plannen. Deze aanpak noem ik “Reismakkers in de energietransitie”. Reken maar dat er dan snel resultaat komt. Je hebt namelijk zelf meegewerkt aan het organiseren van de reis.

Meer over Milou van Rijn.


Interessant blog? Like it op Facebook, +1 op Google, Tweet het of deel dit blog op andere bookmarking websites.

Milou van Rijn > Energietransitie is een grote ingewikkelde puzzel | Saminc

Functie: Practitioner
Kernexpertise: Participatie, Energietransitie
Volg mij:

Geschreven door
Blogger

Ik ben Milou van Rijn, eigenaar van SisuMilou. Voorheen had ik een loopbaan als projectontwikkelaar van zorgvastgoed. Hier was ik met name bezig met het creëren van teamvorming en eigenaarschap om projecten op tijd en binnen budget te realiseren. Dit deed ik door heldere kaders te stellen en duidelijk te maken wat ieder te doen had, vanuit oprechte interesse in mensen. Alleen dan kun je je aan een gezamenlijk doel verbinden.

Nu werk ik als zelfstandige aan vraagstukken op het gebied van energie en klimaat en ben ik inzetbaar in de rol van adviseur, projectleider of kwartiermaker om te bouwen aan netwerken. Waar het kan doe ik dit op basis van Samensturing als organisatieprincipe. Dit werkt het beste omdat sprake is van echte gelijkwaardigheid. En juist dat is noodzakelijk als het gaat om het verwerven van betrokkenheid en eigenaarschap.

Het is mijn missie om het samenspel tussen burgers, organisaties en bedrijven zo te organiseren dat sprake is van Samensturing. Zo ontstaan duurzame coalities en kunnen we samen groeien en samen veranderen.

SisuMilou "anders kijken, anders denken, anders doen"

Ben jij consultant en wil je leren werken vanuit de principes van Samensturing? Heb je idealen en waardevolle ideeën die je met Samensturing wilt verwezenlijken? Durf je eerlijk naar jezelf te kijken en te werken aan je transformationeel leiderschap? Dan zijn onze opleidingen iets voor jou! Schrijf je in voor de practitioneropleiding of onderzoek eerst de match tussen onze principes en jouw kernexpertise in onze oriëntatietweedaagse.  

Of misschien ben je aanjager van verandering in je eigen organisatie, bijvoorbeeld in een rol als manager of adviseur. Volg dan onze basistraining Samensturing, waarmee je een stevig fundament legt voor het uitdragen en verwezenlijken van je verandervisie.    

Log In or Registreer

Wachtwoord vergeten? / Gebruikersnaam vergeten?

Niets meer missen?
Schrijf je nu in voor onze Saminc Update (nieuwsbrief) en blijf op de hoogte van alle ontwikkelingen rondom Samensturing
Afmelden is eenvoudig en kan altijd.