Tips voor leiders in (corona)crisis

Dit artikel is geschreven in nauwe samenwerking met Anne-Mart Prins en Roel Wieringa (beiden Specialist Samensturing).

Dit artikel is geschreven in nauwe samenwerking met Anne-Mart Prins en Roel Wieringa (beiden Specialist Samensturing).

Aan het begin van de coronacrisis hebben wij geapplaudisseerd voor alle artsen, verpleegkundigen en overig zorgpersoneel. Dat is helemaal terecht en het is geweldig wat voor werk zij verzetten in deze crisis! Wat we echter wel eens vergeten is dat de leiders in de zorg onder minstens zo grote druk staan. Maar dat vinden we normaal, zij moeten het gewoon kunnen, hoort bij hun taak, vinden we. In dit artikel willen we juist de leiders een hart onder de riem steken en ook voor iedereen om hen duidelijk maken wat het vraagt om leider te zijn in deze tijd. Want eenvoudig is het niet!
Sterker nog: leiders hebben een essentiële rol in deze coronacrisis. Zij hebben het overzicht en houden contact met hun teamleden, zodat iedereen aangehaakt blijft. Een crisis nodigt dan ook uit tot sterke leiders, want er zijn mensen nodig die opstaan en orde scheppen in de chaos, hoe onzeker de situatie ook is. Hierbij is het de uitdaging om het samen te blijven doen en de juiste verbinding met medewerkers te houden. Op deze punten zullen wij verder ingaan tijdens dit artikel.

Geïnteresseerd in Samensturing? Op onze site vindt je veel mogelijkheden om via online colleges en trainingen, kennis te maken met, of je te verdiepen in Samensturing.
Wat dacht je bijvoorbeeld van het online college over de grootste misverstanden over Samensturing? Want niet alles wat Samensturing genoemd wordt, is ook echt Samensturing.
Of bekijk het online college over transformationeel leiderschap en hoe jij effectiever wordt als leider.


Wil je in je eigen organisatie aan de slag met Samensturing dan is de online basistraining ook een aanrader.
Voor meer info en aanmelden: www.saminc.nl/diensten

Om te beginnen omvat het leiderschap binnen een samensturende organisatie drie hoofdrollen:
1. Bewaker van het collectieve doel (de missie);
2. Verbinder tussen organisatielagen/vertaler van de missie in processen en structuren (verticale verbinder);
3. Coach/adviseur voor communicatie en relatie, verbinder van perspectieven (horizontale verbinder).

De basishouding in ieder van deze rollen is die van dienend leiderschap (zie voor meer informatie het boek: ‘Echte leiders dienen’ van Inge Nuijten). Daarnaast is het belangrijk om als leider eerlijk te zijn over welke rol jou het beste past en te zoeken naar het elders beleggen van rollen die minder bij je kwaliteiten passen. Ook in de crisistijd hoef je als leider niet alle rollen zelf te vervullen. Hieronder beschrijven wij in het kort wat deze leiderschapsrollen inhouden en geven een aantal tips die passen bij deze rol.

Bewaker van het collectief doel (de missie) 

In de bovenste organisatielaag is de bewaker van het collectief doel de CEO, Directeur of Voorzitter Raad van Bestuur. Dit is het boegbeeld van de organisatie (intern en extern) en vertegenwoordigt de organisatie en de maatschappelijke waarde ervan. Het is in deze rol belangrijk om het collectieve doel (de missie/visie) uit te dragen in alles wat je zegt én wat je doet, oftewel: practise what you preach. De rol van bewaker van het collectieve doel komt ook op andere niveaus voor. Iedere organisatielaag kent ‘bewakers’ en dit gaat door tot en met de medewerker die de eigen verbinding met het doel monitort. In deze tijd, waarin velen van ons vanuit huis werken, is het van belang om als leider het collectieve doel (opnieuw) onder de aandacht te brengen en met teams te bespreken hoe zij zich hieraan verbonden weten.

Wat kun je doen? 

Blijf ten eerste zelf verbonden aan het collectieve doel. Het kan namelijk aanlokkelijk zijn om alles te laten vallen en een soort speelbal te worden van de hectische omgeving. Doe dat vooral niet en blijf trouw aan het bestaansrecht van de organisatie, ook wanneer er aanpassingen gedaan moeten worden. Deel/benadruk ook regelmatig (online) het collectieve doel van de organisatie of van je team en ga met elkaar in gesprek over wat de missie concreet voor hen betekent. Deel voorbeelden van hoe ze hieraan vanuit hun professie/kwaliteiten bijgedragen hebben in deze periode. Verder:sta open voor verandering in prioriteiten, want misschien kom je er met elkaar achter dat bepaalde activiteiten veel minder van belang zijn dan gedacht. Toets aan het collectieve doel in hoeverre iets nodig is en durf bestaande structuren (tijdelijk) los te laten. Betrek bij deze besluiten zoveel mogelijk de mensen die het betreft. De eerste reactie op een crisis blijkt vaak een neiging tot controleren, maar probeer juist te kijken naar waar kwaliteiten en diversiteit onder medewerkers ingezet kunnen worden. Om dit bij elkaar te brengen en te benutten is het dan ook verstandig om een beroep te doen op de ‘verbinders’ in je organisatie.

Verticale verbinder 

De verticale verbinder helpt de missie vertalen door organisatielagen heen, naar team- en individueel niveau. Een vertaling in kaders, processen en structuren die het collectief doel centraal houden en samen met de mensen worden vormgegeven. De verticale verbinder heeft juist in deze tijd een uitdaging voor het herijken van processen, helpen zoeken naar nieuwe taakinvulling, flexibel omgaan met protocollen en procedures. De mate waarin hij/zij daarbij slaagt de verbinding te borgen tussen de kwaliteiten van mensen en het collectief doel draagt bij aan succesvol aanpassen van de organisatie aan deze tijd. Dat is bijvoorbeeld te zien bij vergaderen in thuissituaties. Waar men normaal gesproken misschien eerder zou verstarren (‘ik vergader alleen in de ochtend’, ‘ik ben echt om 16.00 uur weg, daarna kan ik niet’), is er nu vaak meer flexibiliteit zichtbaar. Ook vanuit begrip voor de ander in wiens thuissituatie je soms letterlijk mee kan kijken. Als ‘verticale verbinder’ kun je deze flexibiliteit zichtbaar maken en stimuleren: laten zien hoeveel prettiger het werkt als we wel allemaal aanwezig kunnen zijn en ieders kwaliteiten kunnen inzetten. Als we verschillen kunnen overbruggen in plaats van ons erin vast te bijten. Met kleine interventies kun je het gebruik van elkaars kwaliteiten ook verder versterken. Bijvoorbeeld door in bijeenkomsten te vragen welke kwaliteiten je van een ander(en) gezien hebt de afgelopen periode en hoe wij dat meer in kunnen zetten in het team. Of door zelf aan te geven welke kwaliteiten je meer aan bod ziet komen van jezelf en waarin je graag ‘bevraagd’ wordt door je collega’s. Hiermee stimuleer je meteen een waardevolle bemoedigingscultuur. Ook kun je als verticale verbinder vanuit het overzicht in de organisatie medewerkers koppelen aan anderen buiten het eigen team met expertise of kwaliteiten die nodig zijn voor een vraagstuk.

Horizontale verbinder: coach & adviseur

De horizontale verbinding is van groot belang, maar in deze periode niet vanzelfsprekend. Daar waar je normaal makkelijk een praatje maakt om elkaar te helpen of iets uit te spreken, is het nu nodig hier bewust contact voor op te nemen. Wij zien veel leidinggevenden contact houden met medewerkers om te horen hoe het met hen gaat en of ze op gang kunnen komen in het werk en dergelijke. Belangrijk! Het tonen van oprechte interesse en empathie zijn cruciale ingrediënten voor verbinding en hoeft niet per se werkgerelateerd te zijn. Gewoon een belletje plegen en vragen hoe het met iemand gaat kan al een wereld van verschil maken. In de rol van horizontale verbinder ben je erop gericht om verschillende perspectieven bij elkaar te brengen en kwaliteiten van medewerkers te benutten. Velen lijken in deze uitzonderlijke omstandigheden al vanuit een eigen motivatie te zoeken naar het overbruggen van verschillen.
Een lastiger onderdeel van de horizontale verbinding lijkt het uitspreken van irritaties als je verschilt van mening, terwijl dit wel belangrijk blijft om te doen. Het open zijn over wat je lastig vindt versterkt de onderlinge relatie en veerkracht van het team. Samensturing biedt daar handvatten voor in de manier waarop de dialogen worden ontworpen. Voor leiders is deze rol van coach niet altijd gemakkelijk. Het kan daarin helpen om de hulp van een externe coach in te schakelen die vanuit een belangeloze positie het team én de leidinggevende kan helpen de wat lastigere thema’s op tafel te krijgen en hierover van gedachten te wisselen. Een werkinhoudelijke coach- en adviseursrol is vaak makkelijker door leidinggevenden en/of collega’s onderling op te pakken. De verleiding in deze rollen is vaak groot om (te) snel je eigen advies of gedachten aan een ander mee te geven. Let hierop en probeer eerst eens te ontdekken welke ideeën en oplossingen iemand zelf al kan aandragen.

Leer van deze crisis

In diverse mediakanalen zien we voorbeelden van hoe wij in staat zijn elkaar te helpen en te begrijpen tijdens deze crisis. Sommige ontwikkelingen gaan zelfs sneller dan voorheen en zo worden er manieren gevonden van effectiever vergaderen en blijkt dat medewerkers zich toch meer eigenaar voelen van hun werk dan vooraf gedacht werd. Ervaringen en manieren van werken die we eerder ook al wilden bereiken, maar soms zo ver weg leken. Het is bekend dat als je met elkaar in moeilijkheden verkeert er vaak meer nabijheid ontstaat (wij zitten allemaal in hetzelfde schuitje). Het wordt dan ook meer vanzelfsprekend om samen te werken en je voor elkaar in te zetten. Steeds vaker horen we: ‘hoe gaan we dit vasthouden, zal de wereld veranderd zijn hierna? Worden we ons bewuster van wat er écht toe doet en hoe wij hierin van betekenis zijn?’ Als je met elkaar wilt leren van wat deze situatie ons brengt, is het goed nu al te beginnen. Maak met elkaar tijd om teambijeenkomsten of samenwerkingsverbanden te evalueren: wat ging goed, wat willen we vasthouden en wat willen we de volgende keer anders doen? Tegen de tijd dat wij weer op fysieke locaties gaan werken neem je deze inzichten mee en kan je met elkaar onderzoeken hoe dit in de nieuwe situatie doorgezet kan worden.

En tot slot

Samensturing gaat over samen. In het samen doen zijn er mensen die de neiging hebben te vergeten dat de ander daar ook onderdeel van is. In een crisis zijn veel leidinggevenden geneigd om het helemaal alleen te doen. Zij stellen het team, de medewerker en ieder ander voorop. Zij voelen zich overal verantwoordelijk voor. Ook zorgen ze voor voldoende middelen om het werk thuis op een verantwoorde manier te kunnen blijven doen. Zij zorgen voor continuïteit en zien er op toe dat de benodigde resultaten geboekt worden. Chapeau! Ja, we klappen ook voor jou, maar vergeet in al die turbulentie jezelf niet. Juist in zo’n hectische periode is het belangrijk om energiek en veerkrachtig te blijven. Af en toe pas op de plaats maken en afstand nemen van je werk helpt om bij je zelf na te gaan of je in balans bent. Denk ook na over of er mensen zijn die je kunnen helpen en of je nog met de goede dingen bezig bent. Het helpt je te focussen op het (collectieve) doel en dit helpt je prioriteiten te stellen. Succes daarmee!

Hoe dan? Mag ik even sparren?

Het is natuurlijk makkelijker geschreven dan gedaan en dat beseffen wij ons heel goed. Wij bieden daarom kosteloos een gesprek aan voor leiders, waarbij je kunt sparren over het omgaan met de huidige problematiek en de invulling daarvan op het werk. Als je op een andere manier behoefte hebt aan coaching en/of advies kan dat natuurlijk ook. Voor het maken van een afspraak kunt u mailen naar .

 


Interessant blog? Like it op Facebook, Tweet het of deel dit blog op andere bookmarking websites.

Arwin van Holten > Tips voor leiders in (corona)crisis | Saminc

Functie: Specialist
Kernexpertise: Vitaliteit
Volg mij:

Geschreven door
Blogger

‘Mijn belangrijkste drijfveer is om bij te dragen aan een positieve ontwikkeling van mens en organisatie.’

Toen ik het boek Samensturing las dacht ik: wat ontzettend fijn dat er gelijkgestemden bestaan! En al snel volgde ik de training.

Ik ben het vakgebied van Human Resource Management ingegaan om mensen en organisaties tot hun recht te laten komen, maar in de praktijk bleek dat lastig. Vakgenoten leken moeiteloos mee te gaan in bestaande HR-structuren, terwijl ik regelmatig kritische vragen stelde. Waarom worden veranderingen top-down ingevoerd? Wat maakt dat leidinggevenden waarderen vaak zo lastig vinden? Hoe kan je je werk goed doen zonder verbonden te zijn aan de missie van een organisatie? Om maar enkele voorbeelden te noemen. Lag het nou aan mij, of...? Structuren kunnen houvast bieden en helpend zijn, maar ook ontzettend afleiden bij het zien van wat echt belangrijk is!

Als Specialist Samensturing kan ik doen waar ik enthousiast van word: bijdragen aan een positieve ontwikkeling! Ik krijg er energie van om de potentie van mensen naar boven te halen en teams te helpen bij het functioneren in verbondenheid. De laatste jaren heb ik mij sterk ontwikkeld in coachende vaardigheden om dit concreet te kunnen maken. Ook houd ik ervan om (strategisch) mee te denken en win-win situaties te creëren, zoals bij het vinden van de balans tussen mens- en resultaatgerichtheid. Daarbij begin ik steeds meer passie voor leiderschap te ontwikkelen, omdat hier zoveel mee staat of valt.

Verder ben ik leergierig, gedreven, sociaal en houd ik wel van een grapje. Een beetje ‘zuurstof’ tussendoor moet kunnen lijkt mij 😉.

Spreekt dit je aan? Dan nodig ik je van harte uit om een kop koffie of thee met mij te komen drinken!

Geïnteresseerd in Samensturing? Op onze site vindt je veel mogelijkheden om via online colleges en trainingen, kennis te maken met, of je te verdiepen in Samensturing.
Wat dacht je bijvoorbeeld van het online college over de grootste misverstanden over Samensturing? Want niet alles wat Samensturing genoemd wordt, is ook echt Samensturing.
Of bekijk het online college over transformationeel leiderschap en hoe jij effectiever wordt als leider.


Wil je in je eigen organisatie aan de slag met Samensturing dan is de online basistraining ook een aanrader.
Voor meer info en aanmelden: www.saminc.nl/diensten


Discuss dit artikel

INFO: Je plaatst dit bericht als 'Gast'

Log In or Registreer

Wachtwoord vergeten? / Gebruikersnaam vergeten?

Niets meer missen?
Schrijf je nu in voor het gratis eBook "Samenspel in Energietransitie" van Milou van Rijn.
Ook de nieuwsbrief ontvangen? Vink hem aan!
Afmelden voor de nieuwsbrief is eenvoudig en kan altijd.